Ξανά για την κυβέρνηση της Αριστεράς;

Ξανά για την κυβέρνηση της Αριστεράς;

του Παντελή Μέλιου - 15/04/2016

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Λαϊκή Ενότητα: Συνόψιση των προϋποθέσεων της εργατικής κυβέρνησης (μέρος 1ο)

Δύο παράμετροι καθιστούν το σύνθημα για κυβέρνηση της Αριστεράς σημείο πολιτικής τριβής. Έκλεισε ένας κύκλος που άνοιξε με τη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβερνητική προοπτική. Αντί για αφετηρία περάσματος σε καλύτερο συσχετισμό, η «κυβέρνηση της Aριστεράς» εγκαινίασε νέα μνημονιακά μέτρα και αποτέλεσε εφαλτήριο ώστε τμήμα της Αριστεράς να περάσει με τον ταξικό αντίπαλο.

Βαραίνει δε η ιστορική και πρόσφατη εμπειρία κυβερνητικών αποπειρών της Αριστεράς από τη Χιλή του Αλιέντε μέχρι την κυβέρνηση Πρόντι στην Ιταλία, όπου οι λαϊκές προσδοκίες είτε συνετρίβησαν είτε ματαιώθηκαν σε κεντροαριστερή καρικατούρα.

Παρόλα αυτά οι επεξεργασίες του 4ου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς αναγνωρίζουν συνθήκες, καθώς και προϋποθέσεις, προκειμένου η Αριστερά να διεκδικήσει με θετικά για τον κοινωνικό συσχετισμό αποτελέσματα την κυβερνητική εξουσία.

Συνόψιση των κριτηρίων της Κομμουνιστικής Διεθνούς για την εργατική κυβέρνηση

Εδώ θα επιχειρήσω να συνοψίσω την περιορισμένη συζήτηση που έχει ήδη γίνει στη ριζοσπαστική αριστερά για τις προϋποθέσεις και τον χαρακτήρα της εργατικής κυβέρνησης, όπως αυτή μπήκε ως πολιτική στρατηγική από το 4ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

Εδώ θα επιχειρήσω να συνοψίσω την περιορισμένη συζήτηση που έχει ήδη γίνει στη ριζοσπαστική αριστερά για τις προϋποθέσεις και τον χαρακτήρα της εργατικής κυβέρνησης, όπως αυτή μπήκε ως πολιτική στρατηγική από το 4ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

1. Η εργατική κυβέρνηση δεν ταυτίζεται με τον κυβερνητισμό, αλλά είναι απόληξη γενικευμένης εφαρμογής της τακτικής του ενιαίου εργατικού μετώπου. Το Ενιαίο Μέτωπο πέραν των βαθειών ριζών του στη μαρξιστική θεωρία, χρειάστηκε να επιλύσει εκείνη την εποχή μια αντιφατική κατάσταση. Ενώ η κλιμάκωση της πάλης είχε οδηγήσει σε αναπόφευκτη διάσπαση προς τα αριστερά (τα ΚΚ), η πλατειά εργατική μάζα συνέχιζε να ακολουθεί ρεφορμιστές ηγέτες.

Ταυτόχρονα ήδη πρίν από το 1922, είχε καταστεί σαφές ότι το επαναστατικό κύμα του ’17 υποχωρούσε. Η αντεπανάσταση είχε ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων και οι εργάτες υφίσταντο τη μία ήττα μετά την άλλη.

Οι κομμουνιστές έπρεπε να στραφούν σε αμυντικούς αγώνες που δεν μπορούσαν να ξεδιπλωθούν χωρίς τη συνεργασία με τους Σοσιαλδημοκράτες. Αναγκαίοι όμως ώστε να ανακτηθούν η αυτοπεποίθηση, η οργάνωση και το πνεύμα πρωτοβουλίας των μαζών.

Ενιαιομετωπική προσέγγιση

Είναι αδύνατον να μπαίνει σήμερα ζήτημα εργατικής κυβέρνησης χωρίς σχεδιασμένη, ειλικρινή και σοβαρή ενιαιομετωπική προσέγγιση των ΚΚΕ και ΑΝΤΑΡΣΥΑ με αντανάκλαση μετρήσιμη στη μαζική πάλη. Επίσης, χωρίς πλατιές εφαρμογές που να αγκαλιάζουν το σύνολο των οργανώσεων της εργατικής τάξης.

Η πρόσφατη πρωτοβουλία του Δήμου Πατρέων υπό τον σ. Πελετίδη αποτελεί υπόδειγμα προς γενίκευση. Η εκδήλωσή της, παρόλο που το ΚΚΕ διατηρεί σήμερα την πλέον σεκταριστική γραμμή
της ιστορίας του, οφείλεται απολύτως στην εργατολαϊκή του σύνθεση. Από την ανάγκη ενότητας της βάσης απέναντι στους ενωμένους καπιταλιστές και τα κόμματά τους. Η συμπαράταξη των κομμάτων και των οργανώσεων του εργατικού κινήματος είναι προϋπόθεση της εργατικής κυβέρνησης.

2. Η εργατική κυβέρνηση δεν είναι παρατσούκλι του σοσιαλισμού, της εργατικής εξουσίας. Η Κομμουνιστική Διεθνής επεξεργάστηκε το σύνθημα των εργατικών κυβερνήσεων σε συνθήκες όπου δεν υφίσταντο εργατικά συμβούλια. Οι εργάτες βρίσκονταν μπροστά στη δυνατότητα να συγκροτήσουν κυβέρνηση που σε πρώτο στάδιο να λειτουργήσει στο έδαφος των καπιταλιστικών σχέσεων και στο πλαίσιο του αστικού κράτους.

Ο Καρλ Ράντεκ χαρακτήρισε την εργατική κυβέρνηση ως σημείο μετάβασης προς την όξυνση της πάλης για την πραγματική εξουσία. Στηρίζεται στους μαζικούς αγώνες, στην αυτοοργάνωση των μαζών, λογοδοτεί σε αυτές και παίρνει μέτρα χειραφέτησης της εργατικής τάξης, αποκαθιστά και υπερασπίζεται την ανεξάρτητη δράση της και υπονομεύει με κάθε μέσο τις δυνατότητες του ταξικού αντιπάλου.

Προϋποτίθεται, λοιπόν, άνοδος των ταξικών αγώνων. Η εργατική κυβέρνηση προκύπτει σαν κορύφωση ενός τέτοιου κύματος αγώνων και ενότητας του εργατικού κινήματος.

Μια από τις σημαντικότερες ενστάσεις προς το σύνθημα της εργατικής κυβέρνησης είναι ότι ισχύει μόνον εφόσον το αμέσως επόμενο επεισόδιο είναι η ένοπλη αναμέτρηση με την αστική τάξη.

Επαρκείς εγγυήσεις

Η συζήτηση στα πλαίσια του 4ου Συνεδρίου δεν ταυτίζεται με αυτή την άποψη. Οι κομμουνιστές μετέχουν σε κυβέρνηση εφόσον έχουν επαρκείς εγγυήσεις ότι μέσα από την κοινοβουλευτική συνεργασία θα ενδυναμωθούν οι θέσεις του εργατικού κινήματος και η μαχητική του ικανότητα.

Περιττό να πούμε ότι όλα αυτά τα σενάρια προϋποθέτουν κομμουνιστικό κόμμα. Είναι κάπως αστείο να προβλέπουμε ως άμεσο πολιτικό σχέδιο την εργατική κυβέρνηση, αλλά να αποκλείουμε την ευρύτερη στρατηγική σύγκλιση τμημάτων της σημερινής αριστεράς εκτός μνημονίου.

Η ΛΑΕ, αν βάζει υποψηφιότητα ως κυβερνητικός εταίρος, πρέπει να αντιμετωπίσει με συνθετότερα εργαλεία από το συνιστωσικό μοντέλο το ζήτημα της κομματικής συγκρότησης.

3. Οι όροι συμμετοχής των κομμουνιστών που μπαίνουν από το 4ο Συνέδριο ξεκαθαρίζουν την ταξική γείωση του εγχειρήματος της εργατικής κυβέρνησης. Πρόκειται για τακτική προσέγγιση του σοσιαλισμού, για εργαλείο ανατροπής του ταξικού συσχετισμού και καμία σχέση δεν έχει με φιλελεύθερες ή σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις. Είναι κοινοβουλευτικό εγχείρημα μόνον σε δεύτερο πλάνο. Δεν αποτελεί υποκατάστατο της κινητοποίησης της εργατικής τάξης, ούτε της οργάνωσης και στρατηγικής των κομμουνιστών.

Στους όρους της Διεθνούς για συμμετοχή σε τέτοια κυβέρνηση προβλέπεται ο αυστηρός έλεγχος των κομμουνιστών υπουργών από το κόμμα τους, η διατήρηση των στενών δεσμών τους με τις εργατικές οργανώσεις και η χωρίς όρους ανεξαρτησία του κόμματος να αποφασίζει ανεξάρτητες δράσεις. Ο μεταβατικός και προσωρινός χαρακτήρας της είναι αδιαπραγμάτευτος.

Η υποταγή των μαζικών αγώνων

Δεν χρειάζεται ειδική προσπάθεια να καταδειχτεί πόσο απέχει η εμπειρία μας ως τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ από αυτήν την παράδοση. Οι μαζικοί αγώνες υποτάχθηκαν στις εκλογικές προσδοκίες (απεργία εκπαιδευτικών το καλοκαίρι του 2014), το κέντρο βάρος όλων των τάσεων έπεσε στο κυβερνητικό κέντρο και συνεχίζει ακόμα και σήμερα να διατηρείται η μυστική διπλωματία των ηγετικών σωμάτων για εκείνη την κρίσιμη φάση των πρώτων μηνών κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Πέρα από κάθε αμφιβολία, η ανασυγκρότηση της μαχόμενης Αριστεράς προϋποθέτει απολογισμό και αναθεώρηση των κριτηρίων για τις προϋποθέσεις και τον χαρακτήρα μιας επόμενης προσέγγισης της κυβερνητικής εξουσίας. Ώστε την επόμενη φορά να είναι όντως Αριστερά.

* Το παρόν είναι το πρώτο μέρος μιας προσπάθειας γύρω από το σύνθημα της εργατικής κυβέρνησης. Θα ακολουθήσουν άλλα δύο μέρη με θέμα μια διένεξη στο 4ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς και την ανάλογη συζήτηση στη ΛΑΕ.

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ