Πρόσφυγες στα όρια της νευρικής κρίσης…

Πρόσφυγες στα όρια της νευρικής κρίσης…

του Γιώργου Παγούδη, ανταποκριτή της ΕφΣυν

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Σε τόπους μαρτυρίου για πρόσφυγες έχουν μετατραπεί οι χώροι στα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου που κατ’ ευφημισμό μόνο πλέον μπορούν να ονομαστούν «προσωρινής φιλοξενίας».

Σχεδόν 10.000 άνθρωποι αυτή τη στιγμή βρίσκονται στοιβαγμένοι σε Χίο, Λέσβο, Σάμο, Λέρο και Κω εγκλωβισμένοι και σχεδόν χωρίς καμμία ελπίδα να συνεχίσουν το ταξίδι τους σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα από αυτές που πίστεψαν ότι θα τους προσφέρουν την ευκαιρία για μια ζωή μακριά από τους πολέμους, την  πείνα,  τη  φτώχεια και κυρίως τον θάνατο που παραμονεύει σε κάθε βήμα στην πατρίδα τους.

Εγκλωβισμένοι από μια «συμφωνία» μεταξύ ΕΕ – Τουρκίας που κάθε ημέρα που περνάει φαντάζει και πιο δύσκολο να εφαρμοστεί ατενίζουν το μέλλον με απαισιοδοξία αρκούμενοι σε ένα πιάτο φαΐ και υποτυπώδεις συνθήκες στέγασης και υγιεινής που τους παραχωρεί το ελληνικό κράτος.

Στη Χίο μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές ο πληθυσμός τους έχει ξεπεράσει τους 3.300 και οι νέες αφίξεις τείνουν να γίνουν και πάλι καθημερινό φαινόμενο.

Στο hot spot της πρώην ΒΙΑΛ ο αριθμός των εγκλωβισμένων προσεγγίζει πλέον τις 2.000 όταν οι προδιαγραφές τους κέντρου μετά βίας μπορούν να φθάσουν τους 1100.

Άνθρωποι από διαφορετικές εθνότητες και κουλτούρες καλούνται να συμβιώσουν στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλο σε ένα καθεστώς ημι-ελευθερίας και σιτιζόμενοι με φαγητό που έρχεται κατεψυγμένο από εταιρεία κέτερινκ για να ζεσταθεί στη συνέχεια και να σερβιριστεί ορισμένες φορές ακόμα και αλλοιωμένο προξενώντας εντάσεις και έντονες διαμαρτυρίες που φτάνουν μέχρι την εξέγερση.

Αποτέλεσμα ζημιές στις υποδομές που προξενούν νέες καθυστερήσεις στη διαδικασία εξέτασης των αιτημάτων ασύλου που έτσι και αλλιώς προχωρά απελπιστικά αργά.

Το Hot spot στη ΒΙΑΛ (πρώην Βιομηχανία Αλουμινίου) θεωρείται  κλειστό κέντρο. Οι έγκλειστοι δεν επιτρέπεται να το εγκαταλείψουν χωρίς ειδική άδεια. Τις πρώτες 25 ημέρες από την άφιξη τους και μετά οι πρόσφυγες θεωρούνται κρατούμενοι. Στην πραγματικότητα βέβαια τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Τα τρύπια συρματοπλέγματα και ο χαλαρός έλεγχος επιτρέπουν τις σύντομές αποδράσεις είτε για να προμηθευτούν τα απαραίτητα από το γειτονικό χωριό το Χαλκειός,  είτε για να αναζητήσουν λίγη σκιά στα διπλανά χωράφια.

Μετά το 25ημερο το καθεστώς τυπικά αλλάζει αλλά στη πραγματικότητα όλα μένουν ίδια.

Κόσμος που πάει και έρχεται χωρίς κάποιο σκοπό πέραν του να περάσει ο χρόνος που μοιάζει να κυλάει απελπιστικά αργά.

Νεύρα τεντωμένα και οι λίγες αθλοπαιδιές όπως ένα παιχνίδι ποδοσφαίρου μπορούν να γίνουν αφορμή για συμπλοκές μεταξύ των νεαρών που σε μία περίπτωση έφθασαν μέχρι και στα μαχαιρώματα μεταξύ τους.

Στους χώρους υποδοχής και εξέτασης των αιτημάτων ασύλου οι ρυθμοί είναι ακόμη πιο ράθυμοι. Δεκάδες άνθρωποι περιμένουν υπομονετικά τη σειρά τους για την πρώτη συνέντευξη ελπίζοντας ότι οι αρμόδιοι θα τους αναγνωρίσουν το δικαίωμα στην ελπίδα, το δικαίωμα στο άσυλο αρχικά στην Ελλάδα και όσοι είναι πιο τυχεροί στο δικαίωμα να ταξιδέψουν σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα όπου θα συναντήσουν συγγενείς και φίλους οι οποίοι κατάφεραν να περάσουν τα σύνορα προτού αυτά κλείσουν ερμητικά για τους κατατρεγμένους.

Οι εξαντλητικές συνεντεύξεις μπορούν να κρατήσουν για το κάθε ένα ακόμα και πένε με έξι ώρες. Στόχος να διαπιστωθεί αρχικά η εθνικότητα και στη συνέχεια οι λόγοι που τον υποχρέωσαν  να διαφύγει από εκεί αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον στην Ευρώπη.

Και όλα δείχνουν να πηγαίνουν καλά μέχρι την κρίσιμη ερώτηση – παγίδα στην οποία σχεδόν κανείς δεν μπορεί να απαντήσει «επί προσωπικού» όπως απαιτούν τα όργανα της  Frontex που έχουν αναλάβει κατά κύριο λόγο τη διαδικασία.

«Για ποιο λόγο η Τουρκία δεν είναι ασφαλής χώρα για σένα;» ρωτούνται  με τη σειρά απαιτώντας από αυτούς να παρουσιάσουν στοιχεία που θα τεκμηριώσουν ατομικά τη κάθε αίτηση ασύλου.

Αποτέλεσμα το 70% των αιτημάτων στη πρώτη αυτή φάση να απορρίπτονται χωρίς καν αυτή η απόφαση  να ανακοινώνεται και επίσημα ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την επανεξέταση που δικαιούνται.

Και ο χρόνος συνεχίζει να περνάει με τους πρόσφυγες να βρίσκονται μήνες τώρα στο «περίμενε» και με αποτέλεσμα να ξεμένουν από χρήματα. Γεγονός που με τη σειρά του οδηγεί ορισμένους από αυτούς σε παραβατικές συμπεριφορές που από στόμα σε στόμα θα γιγαντωθούν και θα δώσουν τροφή στην ακροδεξιά προπαγάνδα που τρίβει τα χέρια της από ικανοποίηση.

Συνεπικουρούμενοι και από μερίδα του τοπικού τύπου η προπαγάνδα αυτή βρίσκει γόνιμο έδαφος ανάμεσα στους κατοίκους των γειτονικών χωριών που βαφτίζουν «τεράστια καταστροφή» τη κλοπή λίγων καρπών από τα δέντρα ή μικροδιαρρήξεις με ελάχιστη λεία αλλά αρκετές ζημιές αφού κανείς δεν κρατάει μετρητά πλέον σπίτι του φοβούμενοι για τα χειρότερα.

Η ξενοφοβία όμως μένει και ανθίζει καθημερινά,  οδηγώντας στο ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία φέρνοντας πιο κοντά το ενδεχόμενο επεισοδίων όπως αυτά που προηγήθηκαν τον περασμένο Απρίλιο στο δημαρχείο του νησιού και στο λιμάνι όταν ένας όχλος αποτελούμενος από μέλη της Χ.Α , επιχειρηματίες του τουρισμού , χαρτζηλικωμένους χούλιγκαν και πορτιέρηδες νυχτερινών μαγαζιών,  βρήκε την αφορμή που ζητούσε  και επιχείρησε να λυντσάρει πρόσφυγες και αλληλέγγυους.

Στη Σούδα όπως «Σαρακήνα»

Στον άλλο προσφυγικό καταυλισμό γύρω από τα τείχη του κάστρου, δύο βήματα από τη πλατεία της πρωτεύουσας του νησιού, ο χρόνος δείχνει να έχει σταματήσει.

Στον ανοιχτό αυτό καταυλισμό που τελεί υπό την αιγίδα του δήμου Χίου και της ύπατης Αρμοστείας όλα μοιάζουν ακίνητα .

Στα μικρά «σπιτάκια» των δέκα τετραγωνικών  με τους χάρτινους σχεδόν τοίχους,    που χωρούν με το ζόρι τέσσερις ενήλικες διαμένουν μέχρι και δέκα άτομα.

Ανάμεσα τους δεκάδες παιδιά κάθε ηλικίας που γυρνούν γύρω από τον καταυλισμό χωρίς κανένα σκοπό .

Το σχολείο που ξεκίνησε πριν λίγους μήνες  χάρη στη βοήθεια των ΜΚΟ, ανεξάρτητων ντόπιων εθελοντών και κάποιων εκπαιδευτικών από τους κόλπους των προσφύγων τώρα είναι κλειστό και κανείς δεν ξέρει αν θα λειτουργήσει εκ νέου αφού ανάμεσα σε αυτούς που έφυγαν ήταν και μαθητές από το σύνολο των 42 που επέλεξαν να παρακολουθήσουν τα υποτυπώδη μαθήματα .

Προς στιγμήν περνούν την ώρα τους στην ακτή κολυμπώντας όλη την ημέρα αλλά ο χειμώνας πλέον είναι κοντά και το κρύο αργά ή γρήγορα θα τα περιορίσει στα καταλύματα.

Εκεί όπου δεκάδες ακόμη εγκλωβισμένοι στο νησί πρόσφυγες ψάχνουν καθημερινά τρόπο να διαφύγουν.

Μόνη τους ελπίδα το πλοίο της γραμμής στο οποίο μαζεύονται από έξω αναζητώντας τρόπο να τρυπώσουν στο πλήθος και να περάσουν απαρατήρητοι από τους αυστηρούς ελέγχους κατά την είσοδο στο λιμάνι που μετά τα επεισόδια έχει περιφραχτεί με συρματόπλεγμα.

Εκεί και η μικρή εννιάχρονη Αισέ που αποχαιρετά με δάκρυα την συνομήλικη της Ουαλά.

Μετά από τρεις μήνες τα δύο κορίτσια θα χωρίσουν. Οι κοινές δυσκολίες τα ένωσαν σε μια φιλία που μόνο τα παιδιά μπορούν να νιώσουν μεταξύ τους . Τώρα η πρώτη μαζί με την οικογένεια της πήρε άδεια να φύγει και το πιο πιθανό είναι να μην ξαναβρεθούν ποτέ ..Η ανάμνηση όμως του καταυλισμού θα μείνει βαθιά χαραγμένη μέσα τους.

Κάτι λένε μεταξύ τους… Μάλλον θα υπόσχονται η μία στην άλλη ότι δεν θα την ξεχάσει ποτέ και θα βρεθούν ότι και αν γίνει… Η Ουαλά –αυτή που μένει – μοιάζει πιο ψύχραιμη και προσπαθεί να παρηγορήσει τη φίλη της

Καλό ταξί και καλή τύχη Αΐσέ… Ποιος τα ξέρει άλλωστε… Αν αυτή η ήπειρος των 550.000.000 κατοίκων καταλάβει ότι οι 50-60.000 πρόσφυγες είναι μια σταγόνα στον ωκεανό τότε ίσως ξαναβρεθείτε με τη φίλη σου…

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ