Μας διδάσκει κάτι η ιστορία;

Μας διδάσκει κάτι η ιστορία;

της Δέσποινας Κουτσούμπα από το 5ο φύλλο της εφημερίδας "έξοδος 133" - 13/05/2016

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

– Εκείνο όμως που θέλουμε τώρα να κάνουμε φανερό σε σας είναι ότι βρισκόμαστε εδώ για το συμφέρον της ηγεμονίας μας και όσα θα πούμε τώρα σκοπό έχουν τη σωτηρία της πολιτείας σας, επειδή θέλουμε και χωρίς κόπο να σας εξουσιάσουμε και για το συμφέρον και των δυο μας να σωθείτε.

– Και πώς μπορεί να συμβεί να είναι ίδια συμφέρον σε μας να γίνουμε δούλοι, όπως σε σας να γίνετε κύριοί μας;

– Επειδή σεις θα έχετε τη δυνατότητα να υποταχθείτε πριν να πάθετε τις πιο μεγάλες συμφορές, κι εμείς, αν δε σας καταστρέψουμε, θα έχουμε κέρδος.

– Ώστε δε θα δεχθείτε, μένοντας εμείς ήσυχοι, να είμαστε φίλοι αντί εχθροί, σύμμαχοι όμως κανενός από τους δυο σας;

– Όχι, γιατί δε μας βλάφτει τόσο η έχθρα σας όσο η φιλία σας. Η φιλία σας, στα μάτια των υπηκόων μας, θα ήταν απόδειξη αδυναμίας μας, ενώ το μίσος σας απόδειξη της δύναμής μας.

Το 416 π.Χ., ενώ ακόμα διαρκούσε η Νίκειος Ειρήνη που είχαν υπογράψει Αθηναίοι και Σπαρτιάτες, οι πρώτοι επιχείρησαν να εκβιάσουν τους Μηλίους να μπουν στην Αθηναϊκή Συμμαχία, μολονότι οι Μήλιοι ως τότε είχαν μείνει ουδέτεροι στη μεγάλη σύγκρουση του Πελοποννησιακού Πολέμου (431-404 π.Χ.).

«Διαπραγμάτευση»

Ο Διάλογος των Μηλίων με τους Αθηναίους -σήμερα θα το λέγαμε «διαπραγμάτευση»- εξιστορείται στο 5ο βιβλίο της Ιστορίας του Θουκυδίδη. Από εκεί είναι και το παραπάνω απόσπασμα – παρότι θα μπορούσε όμως να είναι και από τα πρακτικά Γιούρογκρουπ της Δευτέρας…

Ο λόγος των Αθηναίων αποτυπώνει αυτό που έχει αποτυπωθεί στον σύγχρονο λόγο ως «στροφή στο ρεαλισμό»: την υποταγή, δηλαδή, στον κυνισμό του συσχετισμού δυνάμεων.

Το επιχείρημα φαίνεται καινοφανές, αλλά δεν είναι: «είμαστε πιο δυνατοί από σας, οπότε οι μόνες επιλογές που έχετε είναι είτε να υποταχθείτε εθελοντικά και να μας δώσετε ό,τι σας ζητήσουμε, είτε να σας σφάξουμε. Καταλαβαίνετε πολύ καλά ποιο από τα δύο σας συμφέρει». Εθελοδουλεία ή θάνατος, λέει ο ισχυρός.

Αυτές οι «διαπραγματεύσεις» τελικά απέτυχαν, μιας και οι Μήλιοι από κοινού αποφάσισαν ότι προτιμούν να πολεμήσουν για να μείνουν ανεξάρτητοι και ουδέτεροι στο μικρό νησί τους, ακόμη κι αν αυτό είχε ως κόστος τον θάνατο.

Οι Αθηναίοι, έχοντας πολύ μεγαλύτερη στρατιωτική και ναυτική δύναμη, τους πολιόρκησαν και τους νίκησαν.

Σκληρή τιμωρία

Όταν κατέλαβαν τη Μήλο, για τιμωρία: έσφαξαν όλους τους άνδρες και πούλησαν ως δούλους όλα τα γυναικόπαιδα. Στην έρημη πια Μήλο εγκατέστησαν 500 Αθηναίους κληρούχους.

Η πράξη τους δεν σχετιζόταν μόνο με τη θέση της Μήλου ή το μένος τους εναντίον των Μηλίων, που δεν δέχτηκαν να υποταχθούν. Ήταν μια παραδειγματική πράξη και για τα άλλα μέλη της Αθηναϊκής «συμμαχίας» – που ήδη είχε μετατραπεί σε Αθηναϊκή ηγεμονία.

Οι Αθηναίοι στην αρχή του πολέμου μπορούσαν να περηφανεύονται -ή τουλάχιστον έτσι να φτάσει ως εμάς σήμερα- ότι ο Πελοποννησιακός πόλεμος ήταν πόλεμος δύο κόσμων, όπου η πλευρά της Αθήνας υπερασπιζόταν το αθηναϊκό πολίτευμα, τη δημοκρατία.

Η επιλογή της σφαγής των Μηλίων ήταν η υλική αποτύπωση του οριστικού τέλους αυτού του επιχειρήματος -του «ηθικού πλεονεκτήματος» θα λέγαμε σήμερα.

Οι «διαπραγματεύσεις» του Γιούρογκρουπ, αντίθετα, κατέληξαν σε μεγάλη επιτυχία, καθώς μας λένε! Εκεί η κυβέρνηση διάλεξε την εθελοδουλεία. Δεν την διάλεξε απλώς, αλλά την παρουσίασε και ως μεγάλη επιτυχία.

Η παράδοση του λαού σε μια δικτατορία των αριθμών, η οικειοθελής απόσυρση από τη νομοθέτηση που καταργεί και την ίδια την αστική δημοκρατία, είναι η ουσία πίσω από τους πανηγυρισμούς του πρωθυπουργού. Ένας αυτόματος κόφτης στις Βρυξέλλες κι ένας μαθηματικός τύπος θα αποφασίζει αυτόματα για το αν θα ζούμε ή αν θα πεθάνουμε.

Ό,τι ακριβώς είχε απορρίψει το 62% του λαού στο δημοψήφισμα του περασμένου Ιούλη. Τότε που απάντησε ένα ηχηρό ΟΧΙ στον ίδιο ακριβώς εκβιασμό.

Γιατί, σε αντίθεση με όσα του προσάπτουν, ίσως ο λαός να ξέρει την τελική έκβαση της ιστορίας – ή με το ένστικτό του να την προσεγγίζει.

Το 416 π.Χ. ο συσχετισμός ήταν συντριπτικός για τους Μήλιους. Λίγα χρόνια αργότερα, όμως, το 404 π.Χ. η κραταιά και κυνική Αθήνα ηττήθηκε οριστικά στον Πελοποννησιακό Πόλεμο.

Το πολίτευμά της καταλύθηκε και η Αθηναϊκή «συμμαχία», που για πολλά χρόνια αργότερα είχε
μείνει στο μυαλό όλων ως βαριά τυραννία για τις πόλεις κράτη που είχαν ενταχθεί, διαλύθηκε οριστικά.

Η σφαγή των Μηλίων είχε παίξει σημαντικό ρόλο στην τελική έκβαση.

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ