9 Μαΐου 1945

9 Μαΐου 1945

του Ανδρέα Ζαφείρη - 28/04/2016

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Η άνευ όρων συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας

Στις 9 Μαΐου 1945, ώρα 12.43 π.μ., στο Βερολίνο, υπογράφεται η άνευ όρων συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας. Είναι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που στοίχισε τη ζωή σε 50 εκατομμύρια ανθρώπους, καθιστώντας αυτή την ημερομηνία, μια από τις πιο σημαντικές στην παγκόσμια ιστορία. Στη χώρα μας η επέτειος αυτή δεν γιορτάστηκε ποτέ επίσημα, για προφανείς πολιτικούς και ιδεολογικούς λόγους. Στη μνήμη και στην καρδιά του λαού μας όμως, η εικόνα με τη κόκκινη σημαία που ανεμίζει στο Ράϊχσταγκ, δεν ξεθώριασε.

Στη νίκη επί του φασισμού συνέβαλαν όλες οι δυνάμεις που μετείχαν στον αντιφασιστικό συνασπισμό. Ξεχωριστός όμως και καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος της Σοβιετικής Ένωσης, του Κόκκινου Στρατού και των λαϊκών εθνικοαπελευθερωτικών – αντιφασιστικών κινημάτων.

Η ΕΣΣΔ έδωσε στον αγώνα αυτό πάνω από 20 εκατομμύρια νεκρούς. Αντίστοιχα, οι νεκροί της Βρετανίας ήταν 375.000 και των ΗΠΑ 405.000. Και η χώρα μας ήταν μεταξύ των πρώτων σε απώλειες ανθρώπινων ζωών αναλογικά με τον πληθυσμό της (700.000 νεκροί), αλλά και από τις πρώτες στη δημιουργία ενός από τα πιο μαζικά και ισχυρά κινήματα αντίστασης.

Ο φασισμός είχε ηττηθεί! Είχε;

Ο ναζισμός ανέτειλε στο κοινωνικοπολιτικό στερέωμα του γερμανικού εθνικισμού, διασταυρώθηκε όμως με ιδεολογικά ρεύματα, που είχαν συνολικά ισχυρή παρουσία στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, χωρίς να έχουν κατʼ ανάγκη γερμανική καταγωγή και, το κυριότερο, ανδρώθηκε πάνω στο έδαφος των συγκεκριμένων κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων της δεκαετίας του 1920.

Το «καταραμένο» 1917

Δεν θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε το φασιστικό φαινόμενο χωρίς να το αντιληφθούμε σαν μια κορυφαία εκδήλωση αντι-επανάστασης. Το «καταραμένο» 1917 στη Ρωσία το ακολούθησε μια ταραγμένη ζώνη των θυελλών σε όλη την Ευρώπη. Μια ζώνη που διήρκησε από το 1918 έως το 1923.

Δεν θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε το φασιστικό φαινόμενο χωρίς να το αντιληφτούμε σαν μια προσπάθεια εξόδου των κυρίαρχων τάξεων από τη κρίση, όχι μόνο του 1929 αλλά και τη λιγότερο γνωστή του 1937. Η κρίση έβαλε τέλος στην προσωρινή σταθεροποίηση του καπιταλισμού και η αγανάκτηση οδήγησε σε σειρά οικονομικών εξεγέρσεων που συχνά κατέληγαν σε πολιτικές μάχες. Η αστάθεια ενίσχυσε την τάση των κυρίαρχων κύκλων να εγκαταλείψουν τον κοινοβουλευτισμό και να εγκαθιδρύσουν φασιστικές δικτατορίες.

Eνδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί

Δεν θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε το φασιστικό φαινόμενο χωρίς να το αντιληφθούμε στα πλαίσια των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Σε μια συνάντηση των επιχειρηματικών κύκλων της Ρηνανίας-Βεστφαλίας, στα τέλη του Οκτωβρίου του 1931, διατυπώθηκε από τον Max Hahn, διευθυντή του think tank της MWT η ανάγκη για τη: «…δημιουργία μιας Κεντρικής Ευρώπης που θα κατευθύνει τη Νοτιοανατολική Ευρώπη υπό τη γερμανική αιγίδα».

Η αναφορά περιείχε επίσης, προτάσεις για μια σοβαρή αλλαγή του εσωτερικού πολιτικού συστήματος της Γερμανίας. Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, το κοινοβουλευτικό σύστημα ήταν πλέον, σύμφωνα με την πρόταση, ακατάλληλα. Η άνοδος του Χίτλερ ήταν πλέον θέμα ημερών.

Οι δυτικές δημοκρατίες υπέθαλψαν τη ναζιστική στρατιωτική επέκταση, προσδοκώντας να στρέψουν τη Γερμανία απέναντι στη Σοβιετική Ένωση. Ξεκινούσε η «ευρωπαϊκή ενοποίηση». Το καλοκαίρι του 1941 ο στρατός ξηράς της ναζιστικής Γερμανίας αποτελούταν από 214 μεραρχίες εκ των οποίων 190 προορίζονταν για την επίθεση εναντίον της Σοβιετικής ένωσης. Εκτός από αυτές τις μεραρχίες, άλλες 30 θα παρατάσσονταν από τις σύμμαχες με τη Γερμανία χώρες. Η οικονομία του συνόλου των χωρών της ευρωπαϊκής ηπείρου ουσιαστικά εξυπηρετούσε τις στρατιωτικές στρατηγικές ανάγκες της Γερμανίας.

Την παραμονή της εκστρατείας Μπαρμπαρόσα, η Γερμανία είχε προσαρτήσει τις: Αλσατεία, Λωρένη, Λουξεμβούργο και Μάλμεντι, την περιοχή του Ντάνσιχ, την Μέμελ, Πομόρζε, Ποσνανία και μεγάλη έκταση της Σλοβακίας. Γερμανικά στρατεύματα υπήρχαν στη Δανία, στη Νορβηγία, στο Βέλγιο, στη Βόρεια Γαλλία. Τα καθεστώτα στο Βισί, στην Ουγγαρία, στην Κροατία, στη Φινλανδία, στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία ήταν συμμαχικά. Η Γερμανία κυβερνούσε μέσω «υποκατάστασης κυβερνήσεων» την Πολωνία, τη Βοημία και τη Μοραβία. Στρατεύματα κατοχής έδρευαν στη Σερβία και στην Ελλάδα. Ουσιαστικά η Γερμανία, πριν την 21η Ιουνίου του 1941, είτε με πολιτικούς είτε με στρατιωτικούς όρους, είχε «ενοποιήσει» ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο πλην της Αγγλίας και της Σοβιετικής Ενωσης.

«Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι όπως ακριβώς σήμερα χαμογελάμε όταν κοιτάζουμε πίσω τους τοπικιστικούς καυγάδες που χώριζαν τους γερμανικούς λαούς τις δεκαετίες του ʼ40 και του ʼ50 του περασμένου αιώνα, έτσι και σε πενήντα χρόνια οι μελλοντικές γενιές δεν θα διασκεδάζουν λιγότερο με τις πολιτικές διαμάχες που υπάρχουν τώρα στην Ευρώπη. Οι «δραματικές εθνικές συγκρούσεις» πολλών μικρών ευρωπαϊκών κρατών δεν θα τους φαίνονται τίποτε περισσότερο από οικογενειακοί καυγάδες. Είμαι πεπεισμένος ότι σε πενήντα χρόνια οι άνθρωποι δεν θα σκέφτονται πλέον με όρους χωρών – πολλά από τα σημερινά προβλήματα θα έχουν περάσει στην αφάνεια και θα έχουν απομείνει ελάχιστα από αυτά» – 11 Σεπτεμβρίου του 1940, Γιόζεφ Γκέμπελς, σε ομιλία του προς Τσέχους διανοούμενους και δημοσιογράφους.

Μετά τη μάχη του Στάλινγκραντ, η διαφαινόμενη ναζιστική ήττα δημιουργεί ένα πρωτοφανές παρασκήνιο.

Διαπραγματεύσεις

Ο Χίτλερ είχε δωσει εντολή στο υπουργείο Εξωτερικών να βρεθούν τρόποι επαφής με τα δυτικά κράτη. Στο Βατικανό στάλθηκε ήδη από το 1943, σαν πρεσβευτής, ο υφυπουργός Εξωτερικών von Weizsäcker έχοντας επαφές με τον Monsignore Giovanni Battista Montini (μετέπειτα Πάπα Παύλο VI) και με τον Monsignore Domenico Tardini, για να διαπραγματευθεί μια παπική ειρηνευτική πρωτοβουλία για να σταματήσει ο πόλεμος στη Δύση, ώστε «η Γερμανία να μπορεί να τελειώσει τον κομμουνισμό στην Ανατολή».

Στην Ελβετία στάλθηκε ο σύμβουλος Φον Σμίλεν. Στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου ο στρατηγός των Waffen-SS Βολφ ήλθε σε επαφή με το γραφείο του Αλεν Ντουλς. Ο Βολφ πρότεινε την υπογραφή συμφωνίας για την κατάπαυση του πυρός στο ιταλικό μέτωπο. Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν στη Λουκέρνη στις 8 Μαρτίου και ονομάστηκαν «Επιχείρηση Sunrise». Η ραγδαία σοβιετική προέλαση όμως ματαίωσε τα σχέδια αυτά.

Η 9η Μαΐου ήταν μια ημερομηνία ορόσημο. Τελείωνε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ξεκινούσε ένας άλλος. Ο Ψυχρός πόλεμος… Ο οποίος συνεχίζεται και σήμερα.

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ